W skrócie: RODO na stronie internetowej sprowadza się do czterech rzeczy: listy narzędzi, które zbierają dane, polityki prywatności opisującej Twoją stronę (a nie cudzą), banera cookies, który naprawdę blokuje skrypty do momentu zgody, i informacji przy formularzu kontaktowym. Małej firmie nie jest potrzebny inspektor ochrony danych ani rejestracja w UODO.
RODO na stronie internetowej brzmi jak temat wyłącznie dla prawników, ale w praktyce sprowadza się do kilku konkretnych rzeczy, które albo na stronie są, albo ich nie ma. Widuję dwie skrajności. Strony bez jednego zdania o przetwarzaniu danych i strony obwieszone banerami, które klikasz, a one i tak niczego nie blokują. Obie da się doprowadzić do porządku w jedno popołudnie.
Zacznij od listy, nie od dokumentu
Pierwszy krok, żeby ogarnąć RODO na stronie internetowej, to nie szukanie wzoru polityki prywatności, tylko spisanie, co Twoja strona faktycznie robi z danymi. Formularz kontaktowy zbiera imię, adres e-mail i treść wiadomości. Zapis na newsletter wysyła adres do MailerLite albo Mailchimpa. Google Analytics zapisuje ciasteczko w przeglądarce. Piksel Facebooka też, i dodatkowo odsyła informacje do Mety.
Do tego dochodzą rzeczy, o których większość osób zapomina: osadzona mapa Google, film z YouTube, czcionki ładowane wprost z serwerów Google, czat w prawym dolnym rogu, logi serwera z adresami IP i wtyczka antyspamowa, która wysyła dane gdzieś dalej. Każde z nich wypuszcza informacje o odwiedzającym na zewnątrz, zanim ten zdąży cokolwiek kliknąć.
Dlatego przekonanie, że zwykłej wizytówki firmowej to nie dotyczy, jest fałszywe. Wystarczy formularz i narzędzie analityczne, czyli zestaw, który ma dziś prawie każda strona. I dopóki nie masz tej listy, żaden dokument nie będzie prawdziwy. Będzie opisywał stronę, której nie masz.
Polityka prywatności na stronie internetowej, która nie jest kopią cudzej
Polityka prywatności ma odpowiadać na pięć pytań: kto jest administratorem danych, jakie dane zbierasz, po co i na jakiej podstawie, jak długo je trzymasz i komu je przekazujesz. W tym ostatnim punkcie zwykle pojawia się hostingodawca, biuro księgowe, dostawca poczty, Google i system do newslettera.
Do tego dochodzą prawa odwiedzającego: dostęp do danych, sprostowanie, usunięcie, sprzeciw, a także informacja o możliwości skargi do Prezesa UODO. Plus adres, pod który człowiek napisze, jeśli chce swoje dane usunąć. Cały dokument powinien być podlinkowany w stopce, na każdej podstronie. Jeśli ktoś musi go szukać, to tak, jakby go nie było.
Najczęstszy błąd to gotowiec z innej strony. Widziałem politykę prywatności firmy budowlanej, w której wciąż widniała nazwa sklepu z odzieżą i akapit o realizacji zamówień. Taki dokument nie chroni przed niczym, bo opisuje procesy, których u Ciebie nie ma.
Generator od hostingu albo kancelarii to dobry punkt wyjścia, ale trzeba go przejść linijka po linijce z listą z poprzedniego punktu w ręku. Używasz Analytics i piksela? Muszą być wymienione z nazwy. Nie używasz? Wywal je z dokumentu.
Baner cookies, który faktycznie coś robi
Tu jest największa różnica między teorią a tym, jak RODO na stronie internetowej wygląda w praktyce. Zgoda na ciasteczka analityczne i marketingowe musi być udzielona, zanim te skrypty się uruchomią. Nie po kliknięciu, nie przy okazji, tylko wcześniej. Sam komunikat „ta strona używa cookies” z przyciskiem OK niczego nie załatwia, bo Analytics wystartował już przy ładowaniu strony. Formułka „korzystając ze strony akceptujesz pliki cookies” to też nie zgoda, bo nikt niczego nie wybrał.
Drugi warunek: odmowa musi być tak samo łatwa jak zgoda. Jeśli „Akceptuję wszystkie” to duży zielony przycisk, a odmowa siedzi w ustawieniach pod trzema kliknięciami, to nie jest zgoda dobrowolna. Trzy przyciski na tym samym poziomie, czyli akceptuj, odrzuć i ustawienia, załatwiają sprawę.
W WordPressie rozwiązują to wtyczki typu Complianz albo CookieYes. Skanują stronę, wykrywają skrypty i wstrzymują je do momentu zgody. Kilkanaście minut konfiguracji i przed kliknięciem nie leci nic poza ciasteczkami technicznymi. Sama ładna belka bez blokowania skryptów nie daje nic.
Sprawdź jeszcze, jak baner zachowuje się na telefonie, bo widuję takie, które zasłaniają pół ekranu i nie da się ich zamknąć bez celowania w mikroskopijny krzyżyk. Część ludzi wtedy po prostu wychodzi. Ciasteczka niezbędne do działania strony, jak sesja czy koszyk w sklepie, zgody nie wymagają.
Formularz kontaktowy: informacja, zgoda i to, co zostaje w bazie
Przy zwykłym zapytaniu o ofertę osobna zgoda nie jest konieczna, bo podstawą jest kontakt i działania przed zawarciem umowy. Potrzebna jest natomiast krótka informacja obok przycisku wysyłki: kto jest administratorem danych, w jakim celu je przetwarza i gdzie znaleźć szczegóły, razem z odnośnikiem do polityki prywatności.
Zgoda wchodzi do gry wtedy, gdy chcesz później wysyłać oferty albo newsletter. Musi to być osobny checkbox, niezaznaczony domyślnie, a newsletter to dodatkowo temat Prawa komunikacji elektronicznej (wcześniej prawa telekomunikacyjnego), nie tylko RODO. Jedno pole na wszystko naraz jest nieważne.
Zwróć uwagę, dokąd formularz wysyła wiadomości. Zewnętrzny CRM albo Google Sheets to też odbiorca danych i powinien być w polityce. Druga pułapka jest techniczna: wiele wtyczek formularzowych zapisuje kopię każdej wiadomości w bazie strony i po roku leży tam kilkaset zapytań z danymi kontaktowymi, o których nikt nie pamięta. Albo wyłącz zapisywanie, albo czyść te wpisy.
RODO na stronie internetowej: czego nie musisz mieć
RODO na stronie internetowej obrosło mitami i część z nich kosztuje ludzi niepotrzebne pieniądze. Nie musisz mieć inspektora ochrony danych, jeśli prowadzisz jednoosobową działalność i zbierasz zapytania przez formularz. Nie musisz rejestrować niczego w UODO, bo rejestracja zbiorów danych zniknęła razem ze starą ustawą w 2018 roku. Nie musisz też wyświetlać banera na pełny ekran, którego nie da się zamknąć.
Rejestr czynności przetwarzania w małej firmie mieści się zwykle na jednej stronie w arkuszu. Warto go mieć, bo to pierwsza rzecz, o którą pyta urząd, ale nie jest to projekt na tydzień.
Certyfikat SSL nie jest wymogiem RODO, tylko elementem zabezpieczenia danych przesyłanych formularzem. W praktyce to pierwsze, co sprawdzam, bo formularz kontaktowy bez szyfrowania to realny problem, a nie formalność. I uwaga, która powinna tu być: nie jestem prawnikiem. Przy wrażliwych danych albo większym sklepie rozmowa ze specjalistą od ochrony danych jest tańsza niż poprawianie tego po fakcie.
Co zrobić w tym tygodniu
Otwórz swoją stronę w trybie incognito i sprawdź, czy baner cookies w ogóle się pojawia i czy odmowa jest równie widoczna co zgoda. Potem przeczytaj własną politykę prywatności i zaznacz wszystko, co się nie zgadza z rzeczywistością. Na koniec zerknij na formularz: czy obok przycisku jest informacja o przetwarzaniu danych i czy prowadzi do aktualnego dokumentu.
Na koniec zajrzyj w narzędzia deweloperskie przeglądarki i zobacz, co strona realnie ładuje przy wejściu. To zwykle moment, w którym wychodzi piksel wpięty trzy lata temu przez kogoś innego, a przy okazji okazuje się, że kilka z tych skryptów spowalnia stronę i nikomu nie są już potrzebne.
Cztery rzeczy, każda do sprawdzenia w kilka minut. Zwykle problem siedzi w jednej z nich, a nie we wszystkich naraz. RODO na stronie internetowej nie jest projektem na miesiąc, tylko listą do odhaczenia i sprawdzania raz na jakiś czas.
Robisz nową stronę? Najłatwiej zadbać o to od początku. Zobacz, jak wygląda strona internetowa dla firmy krok po kroku.
Chcesz mieć to poukładane na swojej stronie i nie wracać do tematu? Napisz do mnie.
Najczęstsze pytania
Co musi zawierać RODO na stronie internetowej małej firmy?
Politykę prywatności opisującą Twoje narzędzia, baner cookies blokujący skrypty do momentu zgody, informację o przetwarzaniu danych przy formularzu kontaktowym i prosty rejestr czynności przetwarzania.
Czy mała strona firmowa musi mieć politykę prywatności?
Tak, jeśli ma formularz kontaktowy, narzędzie analityczne albo osadzone mapy czy filmy, czyli prawie zawsze. Polityka musi opisywać to, co Twoja strona faktycznie robi z danymi, a nie być kopią z innej witryny.
Czy baner cookies jest obowiązkowy?
Jeśli strona używa ciasteczek analitycznych lub marketingowych, na przykład Google Analytics albo piksela Facebooka, potrzebujesz zgody przed ich uruchomieniem. Baner musi realnie blokować te skrypty, a odmowa ma być tak samo łatwa jak zgoda.
Czy przy formularzu kontaktowym potrzebny jest checkbox ze zgodą?
Przy zwykłym zapytaniu o ofertę nie. Wystarczy krótka informacja przy przycisku wysyłki z linkiem do polityki prywatności. Osobny, niezaznaczony checkbox jest potrzebny, gdy chcesz później wysyłać oferty lub newsletter.
Czy jednoosobowa firma musi mieć inspektora ochrony danych?
Zwykle nie. Inspektor jest wymagany przy przetwarzaniu danych na dużą skalę lub danych szczególnych kategorii. Przy firmowej stronie z formularzem kontaktowym wystarczy porządna polityka prywatności i prosty rejestr czynności przetwarzania.

